COP30 yatoa tahadhari kuhusu mustakabali wa milima,Tanzania wapaza sauti

Na Martha Fatael,TimesMajira Online

KATIKA Mkutano wa 30 wa Nchi Wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi (COP30) unaoendelea Belém, Brazil, mjadala kuhusu mustakabali wa milima duniani umepewa uzito mkubwa huku wataalamu, wanaharakati na wawakilishi wa serikali wakionya kuwa mabadiliko ya tabianchi yanaathiri kwa kasi mifumo ikolojia ya maeneo ya milimani, vyanzo vya maji na maisha ya jamii zinazotegemea milima duniani.

Katika maazimio yake, COP30 imesisitiza kuongeza uwekezaji katika utafiti wa tabianchi, kuimarisha mifumo ya tahadhari za mapema (early warning systems), na kutaka nchi zilizoendelea kuongeza fedha za tabianchi ili kusaidia mataifa yanayoendelea kukabiliana na athari za kuyeyuka kwa barafu, maporomoko ya ardhi na kupungua kwa mtiririko wa maji.
(mada ya jukwaa la milima na matumizi ya dola milioni 304 imeachwa kama ulivyoagiza.)

Sauti za Tanzania ndani ya COP30

Ujumbe wa Tanzania umeeleza kuwa mustakabali wa Mlima Kilimanjaro una uhusiano wa moja kwa moja na uchumi wa utalii, kilimo, upatikanaji wa maji na ustawi wa jamii katika mkoa wa Kilimanjaro.

Mtafiti mwandamizi wa misitu kutoka Taasisi ya Utafiti wa Misitu Tanzania (TAFORI), Dkt. Anthony Meneri amesema kuwa uharibifu wa misitu na tabia ya binadamu katika maeneo yanayozunguka Kilimanjaro, pamoja na mabadiliko ya tabianchi, vimepunguza mvua na kuyumbisha ikolojia ya mlimani.

“Hatuna budi kurejesha uoto wa asili na kulinda vyanzo vya maji. bila hivyo, Kilimanjaro itapoteza uwezo wake wa kutunza maji kwa vizazi vijavyo.” amesema Dkt Meneri

Athari kwa Afrika mashariki, hasa mlima Kilimanjaro

Wajumbe kutoka Afrika Mashariki wamesema kuwa milima ya Rwenzori, Kenya na Kilimanjaro inaonyesha dalili za wazi za kuathirika vibaya na mabadiliko ya tabianchi.

Mwenyekiti wa Mtandao wa Wataalamu wa Tabianchi wa Afrika Mashariki (East African Climate Change Network – EACC), Prof. John Mugisha kutoka Uganda amesema barafu ya milima ya ukanda huu inayeyuka kwa kasi na mtiririko wa maji unapungua, hali inayotishia kilimo, misitu na maisha ya watu.

“Kupungua kwa theluji na maji si nadharia, ni hali halisi tunayoiona kila msimu. yakiachwa, athari kwa jamii za mlima kilimanjaro zitakuwa kubwa zaidi.” amesema Prof Mugisha

Umuhimu wa kulinda mifumo ya milima duniani

Katika mjadala huo, wataalamu kutoka taasisi za kimataifa wamesema kuwa milima inakabiliwa na ongezeko la hatari za mabadiliko ya tabianchi ambazo zinatishia uchumi, usalama wa maji na maisha ya watu.

Mkurugenzi wa ikolojia ya dunia kutoka Programu ya Mazingira ya Umoja wa Mataifa (United Nations Environment Programme – UNEP), Dkt. Maria Estevez amesema milima ndiyo mabomba ya asili ya maji duniani na kuyumba kwake kunaathiri watu katika mabonde na miji.

“Milima inapopoteza uwezo wake wa kuhifadhi maji, dunia nzima inaathirika. hatuwezi kupuuza hatari hii.” Amesema Dkt Estevez

Wito wa utafiti, tahadhari na ufadhili

Wajumbe wa kimataifa wameitaka dunia kuongeza uwekezaji katika utafiti wa sayansi ya milima na mifumo ya kutabiri majanga ili kuzuia madhara zaidi.

Mwakilishi wa kilimo na mazingira kutoka Shirika la Chakula na Kilimo la Umoja wa Mataifa (FAO), Dkt. Luca Bianchini amesema kuwa bila sayansi, teknolojia na ufadhili unaotosha, nchi zinazoendelea zitabeba athari kubwa zaidi.

“maeneo ya milimani ni moyo wa uzalishaji wa maji na chakula. bila ufadhili wa kutosha, uhaba wa rasilimali hizo utaongezeka.”amesema Dkt. Bianchini

Wakazi wa halmashauri ya Moshi

Katika Halmashauri ya Moshi, wakazi wamesema kuwa hali ya mabadiliko ya tabianchi katika Mlima Kilimanjaro inaonekana moja kwa moja kwenye mashamba, mifugo na upatikanaji wa maji.

Mkulima mkazi wa Marangu, Amos Shayo amesema mito iliyokuwa ikitiririka mwaka mzima sasa inakauka kuna wakati inapunguza maji kuna ambayo huoni maji kabisa.

“Tulizoea maji kutiririka bila shida kwa kipindi chote cha mwaka….. sasa mifereji imekauka na kahawa na migomba inanyauka……..uzalishaji umeshuka sana” Amesema Shayo

Mfanyabiashara kutoka Machame Veronica Massawe amesema kuwa kupungua kwa maji kunasababisha gharama kubwa kwa wafanyabiashara. Amesema, “tunatumia gharama kubwa kununua madumu ya maji ili kuendesha biashara. hali hii inaturejesha nyuma.”

Mkazi wa kirua-veni mfugaji, Lightness Urio amesema ukame umepunguza malisho na maji ya mifugo na kuna wakati tunaona wenzetu wakija kuomba maeneo ya kulisha na mifugo yao inavyokufa.

“Ng’ombe wanaishiwa nguvu kwa kukosa maji ya uhakika. hali inazidi kuwa mbaya mwaka hadi mwaka……tunatafuta malisho kwa ugumu sana…..hatujui mbeleni maisha yetu yatakuwaje ”amesema

Hitimisho

Katika mijadala hiyo, wataalamu wameeleza kuwa milima ikiwa ni pamoja na milima Himalaya, Andes na Kilimanjaro inaendelea kupoteza theluji na barafu kwa kiwango kisicho cha kawaida, hali inayosababisha kupungua kwa vyanzo vya maji vinavyoitegemea hadi asilimia 50 ya dunia.

Wajumbe wamesisitiza kuwa maeneo ya milimani ndiyo “mabomba ya asili” ya maji, hivyo kuyumba kwake kunaathiri usalama wa maji, kilimo, uzalishaji wa umeme na maisha ya mamilioni ya watu.

Aidha, kulisisitizwa kuwa nchi nyingi zinazoendelea, hususan barani Afrika, ndizo zinazobeba gharama kubwa zaidi kutokana na mabadiliko hayo licha ya kuwa ndizo zinazochangia kidogo katika uzalishaji wa hewa ukaa. Hili limeibua wito wa kuimarisha uratibu wa kimataifa ili kulinda mifumo ya milimani na kuongeza uwekezaji katika utafiti, tahadhari za mapema (early warning systems) na usimamizi wa hatari za tabianchi.

Kwa ujumla, mada ya milima katika COP30 imeonesha kuwa mustakabali wa mazingira ya milimani si suala la ikolojia pekee, bali ni msingi wa uchumi, usalama wa chakula na maisha ya watu katika bara la Afrika na dunia kwa ujumla.