COP30 yachochea wito kuanzishwa kwa ANCCF na Jukwaa la Kitaifa la suluhu za milimani

Na Martha Fatael,TimesMajiraOnline

MKUTANO wa 30 wa Nchi Wanachama wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Mabadiliko ya Tabianchi (COP30) unaoendelea Belém, Brazil umeibua shinikizo jipya la kuanzishwa kwa Mfuko wa Afrika wa Mabadiliko ya Tabianchi (ANCCF) pamoja na Jukwaa la Kitaifa la Suluhu za Milimani ili kusaidia nchi zinazotegemea ikolojia ya milimani kama Tanzania.

Hoja mbalimbali ziliibuka kutokana na athari zinazoongezeka katika maeneo ya milimani na uhitaji wa mifumo maalumu ya ufadhili na ushirikishwaji wa wananchi.

Hoja kuu zilijadiliwa COP30 zinazoelekea kuanzishwa kwa mifuko ya milimani

Kuyeyuka kwa theluji ya kilele cha Kilimanjaro

Mkurugenzi kutoka Tanzania Climate Policy, Bi. Rehema Mzena, ameeleza kuwa theluji ya Mlima Kilimanjaro inaendelea kupungua kwa kasi, hali inayoharakishwa na ongezeko la joto duniani. Amebainisha kuwa kupungua huko kunatishia sekta ya utalii, mifumo ya mito inayotegemea kuyeyuka kwa barafu na utambulisho wa kitaifa wa Tanzania.

“Theluji ya Mlima Kilimanjaro imekuwa ikipungua kwa kiwango cha kutisha. Tukichelewa kuchukua hatua, kilele chetu cha heshima kitaisha.” Amesema Mzena

Kwa mujibu wake, uwekezaji maalumu kupitia mfuko kama ANCCF ni hatua ya msingi ili kuimarisha utafiti, uhifadhi na upandaji miti katika maeneo ya milimani.

kupungua kwa maji ya mito ya milimani

Mwakilishi wa Tanzania kutoka Ofisi ya Makamu wa Rais, Dkt. Fred Manyika, ameeleza kuwa mito inayotiririka kutoka Mlima Kilimanjaro kama Rau, Karanga na Kikafu imekuwa ikipungua kwa kiwango cha kutisha, jambo linalothibitisha ongezeko la athari za mabadiliko ya tabianchi katika maeneo ya milimani.

“Mito inayotiririka kutoka Kilimanjaro kama Rau, Karanga na Kikafu imepungua kwa kasi kubwa. Hii si nadharia; ni uhalisia unaotishia maisha ya wakazi wa Moshi na wilaya jirani.” amesema Manyika

Amefafanua kuwa hali hiyo inaathiri moja kwa moja wakazi wa wilaya za Moshi, Hai na Rombo ambao hutegemea mito hiyo kwa maji ya matumizi, kilimo na mifugo. Kwa msingi huo, amesema uanzishwaji wa mfuko kama ANCCF ni muhimu ili kuwezesha juhudi za kurejesha vyanzo vya maji na kuimarisha uhifadhi wa misitu.

Kipaumbele kidogo kwa afrika katika fedha za uhifadhi wa milimani

Mwakilishi wa Ujerumani, Jennifer Morgan, ameeleza kuwa bara la Afrika halijawahi kuwa na mfuko maalumu wa kuhifadhi ekolojia za milimani licha ya kuwa milima hiyo ni muhimu katika mfumo wa maji na uhifadhi wa viumbe hai. Amesema kupotea kwa barafu ya Kilimanjaro ni uthibitisho wa changamoto kubwa zinazohitaji fedha za haraka na zilizolengwa moja kwa moja. Ameongeza kuwa kuanzishwa kwa ANCCF ni hatua ambayo itaziba pengo lililopo katika upatikanaji wa fedha za miradi ya milimani barani Afrika.

Umuhimu wa ushirikishwaji wa jamii

Mwakilishi wa Mashirika ya Kijamii wa Kilimanjaro, Bw. Daniel Mrema, ameeleza kuwa juhudi za kuhifadhi milima haziwezi kufanikiwa bila kuwashirikisha wananchi wanaoishi pembezoni mwa misitu na vyanzo vya maji. Amesema Jukwaa la Kitaifa la Suluhu za Milimani litawapa nguvu wakazi wa Marangu, Kilema, Machame, Siha, Hai na Rombo kutoa maoni yao, kusimamia miradi ya uhifadhi na kushiriki katika ukusanyaji wa takwimu.

Maazimio yaliyopendekezwa COP30 kuhusu ANCCF na suluhu za milimani

Kuanzishwa kwa ANCCF ifikapo 2026

Mwakilishi wa Afrika Mashariki, Dkt. Paul Nsubuga, ameeleza kuwa mfuko huu utakuwa chombo muhimu cha kufadhili uhifadhi wa milima, urejeshwaji wa misitu, uboreshaji wa vyanzo vya maji na miradi ya utalii endelevu. Amesema mafanikio ya Bara la Afrika katika kukabili mabadiliko ya tabianchi hayawezi kupatikana bila kuwa na mfuko mahsusi unaolenga maeneo ya milimani.

Kuundwa kwa jukwaa la kitaifa la suluhu za milimani

Afisa Mazingira kutoka Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira), Tanzania. Injinia Zainabu Mndeme, ameeleza kuwa jukwaa hilo litahusisha serikali za mitaa za mkoa wa Kilimanjaro, vyuo vya utafiti, taasisi za uhifadhi na wananchi. Amefafanua kuwa jukwaa hilo litaimarisha uwazi, ushirikishwaji na ufuatiliaji wa miradi yote inayotekelezwa katika maeneo ya mlima.

“Jukwaa hili litahakikisha mawazo ya wilaya zote za mlima Moshi, Hai, Siha, Mwanga na Rombo, yanachangia kwenye sera za kitaifa.”amesema Mndeme

Mpango wa kitaifa wa takwimu za milimani

Mtafiti wa mazingira kutoka Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Profesa Amos Mushi, ameeleza kuwa Tanzania inahitaji takwimu za mara kwa mara kuhusu mabadiliko ya theluji, msongamano wa misitu, hali ya mito na athari za ukame katika maeneo ya milimani.

“Hatuna takwimu za kutosha za theluji, misitu na mito. Bila data, hakuna sera sahihi. Tunahitaji mfumo wa satelaiti na ufuatiliaji wa mara kwa mara.” Amesema Prof. Mushi

Kipaumbele kwa ufadhili wa hatua za kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi (adaptation)

Mjumbe wa Paneli ya Mabadiliko ya Tabianchi, Dkt. Silvia Moreira, ameeleza kuwa mataifa ya Afrika tayari yanabeba mzigo mkubwa wa athari za tabianchi, hivyo ni muhimu fedha zielekezwe zaidi katika kujiandaa na kukabiliana na athari hizo.

“Afrika haiwezi kusubiri mitigation pekee. Tayari inaumia. Adaptation lazima iwe kipaumbele cha kwanza kwenye mfuko wa ANCCF.” Amesema Dkt Moreira

Maoni ya wakazi wa moshi kuhusu pendekezo la ANCCF na jukwaa la milimani

Wakazi wa Moshi wameeleza matarajio yao kuhusu hatua ya kuanzishwa kwa ANCCF na Jukwaa la Kitaifa la Suluhu za Milimani. Mkazi wa Moshi Vijijini, kata ya Kimochi, Mzee Eliakimu Mushi, ameeleza kupungua kwa mito kumeathiri maisha ya watu wengi na kuongeza gharama za kutafuta maji. Amesema wananchi wako tayari kushiriki katika urejeshwaji wa vyanzo vya maji.

Mfanyabiashara wa Moshi Mjini, Anna Kimario, amesema sekta ya utalii imeathiriwa na mabadiliko ya tabianchi, hivyo juhudi za kulinda mlima Kilimanjaro zitawasaidia wafanyabiashara wanaotegemea watalii. Amesema pato la mji wa Moshi litakuwa bora zaidi kama uhifadhi utaimarishwa.

Mkazi wa Marangu, Allan Mdeme, amesema ukame na mabadiliko ya vipindi vya mvua vimesababisha vijana wengi kushindwa kufanya kilimo cha uhakika na kuwa kuwepo kwa ANCCF kutatoa nafasi kwa vijana kupata elimu, teknolojia na miradi itakayoimarisha uzalishaji.

“Ukame unatutesa sisi vijana. Tunahitaji miradi ya maji, kilimo cha kisasa na uhifadhi. Kama ANCCF italeta fedha, basi tunaunga mkono.”amesema Mdeme

Mkulima wa Kilema, Bi. Theresia Mwanga, ameeleza kuwa mazao yanaharibika kutokana na mvua zisizotabirika hivyo wananchi wanahitaji mbegu bora, mafunzo ya uhifadhi wa udongo na upandaji miti ili kurejesha uoto wa asili.

“Mazao yanaharibika kwa sababu mvua haitabiriki. Tunahitaji elimu, mbegu zinazostahimili ukame na urejeshwaji wa misitu ya milimani.”amesema Mwanga

Mama lishe kutoka Moshi Mjini, mtaa wa Mdawi, Leah Urio, ameeleza kuwa shughuli zao zinategemea uhai wa mji na ustawi wa watu hivyo kupungua kwa maji na kuharibika kwa mazingira kunapunguza kipato cha wananchi, hivyo suluhu za milimani zitawasaidia moja kwa moja.

“Ukikauka mlima, maisha ya Moshi yote yanakauka. Tumekuwa tukilia muda mrefu. Sasa tunataka Jukwaa litusimamie sisi wananchi.”amesema Urio

Hitimisho

Mwakilishi wa Tanzania katika COP30, Balozi John Simbachawene, ameeleza kuwa Tanzania inaendelea kushinikiza jumuiya ya kimataifa kutambua umuhimu wa kulinda milima na vyanzo vya maji kama sehemu ya mikakati ya dunia ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

“Tanzania inataka dunia itambue kwamba kuhifadhi mlima ni kuhifadhi maisha. Ndiyo maana tunasukuma kuanzishwa kwa ANCCF na Jukwaa la Kitaifa la Suluhu za Milimani.” Amesema Simbachawene

Amesema uanzishwaji wa ANCCF na Jukwaa la Kitaifa la Suluhu za Milimani utakuwa hatua muhimu katika kulinda Mlima Kilimanjaro na ustawi wa wananchi wanaoutegemea.