Serikali kurekebisha sheria, kukomesha ndoa za utotoni Tanzania

Na Mwandishi Wetu,TimesMajira

SERIKALI imesema itaendelea kushirikiana na mashirika ya maendeleo na taasisi mbalimbali katika kupambana na ndoa za utotoni nchini, ikiwemo kupitia marekebisho ya Sheria ya Ndoa ya mwaka 1971, ili kulinda haki za mtoto wa kike na kumwezesha kupata elimu na kutimiza ndoto zake.

Kauli hiyo imetolewa Oktoba 9, 2026, jijini Dar es Salaam na Mkurugenzi wa Idara ya Maendeleo ya Mtoto, Maadili na Malezi kutoka Wizara ya Maendeleo ya Jamii, Jinsia na Makundi Maalumu, Asha Vuai, wakati wa maadhimisho ya Siku ya Mtoto wa Kike Duniani, yanayoadhimishwa kila mwaka Oktoba 11.

Asha amesema Serikali itaendelea kutoa ushirikiano kwa wadau wanaopambana na ndoa za utotoni na ukatili dhidi ya watoto, huku akisisitiza kuwa jamii ina wajibu wa kuhakikisha watoto wa kike wanapata fursa sawa za elimu na kulindwa dhidi ya vitendo vinavyoweza kuharibu maisha yao ya baadaye.

Amesema marekebisho ya sheria na ushirikiano kati ya Serikali na wadau ni miongoni mwa hatua muhimu za kuimarisha ulinzi wa watoto wa kike dhidi ya ndoa za utotoni na kuhakikisha haki zao zinazingatiwa.

Maadhimisho ya mwaka huu yamebeba ujumbe wa “Kuinua Sauti za Wasichana kwa Maendeleo Endelevu”, unaolenga kuhamasisha jamii na wadau mbalimbali kuungana katika kutetea haki za mtoto wa kike na kuchukua hatua dhidi ya ndoa za utotoni.

Kupitia ujumbe huo, jamii imetakiwa kutoa taarifa na kuchukua hatua pale inapobaini viashiria vya mtoto kulazimishwa kuingia katika ndoa, badala ya kukaa kimya na kuruhusu vitendo hivyo kuendelea.

Asha pia ameeleza kusikitishwa na baadhi ya wazazi, hususan wanawake, ambao wamekuwa kikwazo kwa watoto wao wanaopata ujauzito wakiwa shuleni na kutaka kurejea katika masomo baada ya kujifungua.

Amesema badala ya kuwasaidia watoto hao kuendelea na elimu na kufikia malengo yao, baadhi ya wazazi wamekuwa wakiwakatisha tamaa na kuwanyima fursa ya kujenga maisha bora kupitia elimu.

“Imenisikitisha sana kuona baadhi ya wanawake ndiyo chanzo kikubwa cha kuwakatisha tamaa watoto wao wanapopata mimba na kutaka kurudi shuleni kuendelea na masomo. Badala ya kuwaunga mkono ili watimize malengo yao, wao huwa kikwazo,” amesema.

Amesisitiza kuwa watoto wa kike wanaopata ujauzito wakiwa shuleni wanahitaji kuungwa mkono ili waendelee na masomo na kujenga mustakabali wao, badala ya kukabiliwa na vikwazo vinavyoweza kuwafanya washindwe kufikia ndoto zao.

Asha amelipongeza Shirika la Msichana Initiative kwa juhudi zake za kutoa elimu kwa jamii kuhusu madhara ya ndoa za utotoni na kuwasaidia wasichana kutambua na kutetea haki zao.

Amezitaka taasisi na wadau wengine kuendelea kushirikiana na Serikali katika kuimarisha ulinzi wa watoto wa kike, akieleza kuwa nchi inahitaji wanawake viongozi wenye uwezo wa kuchangia katika kufikia Malengo ya Maendeleo Endelevu na Dira ya Taifa ya Maendeleo ya mwaka 2050.

Kwa upande wake, Mkurugenzi Mtendaji wa Shirika la Msichana Initiative, Consolata Chikoti, amesema tangu kuanzishwa kwa shirika hilo mwaka 2017, wamefanikiwa kuwafikia zaidi ya wasichana 15,000 katika maeneo ya mijini na vijijini, wakiwapatia elimu kuhusu madhara ya ndoa za utotoni.

Amesema kupitia juhudi hizo, baadhi ya wasichana waliokuwa katika hatari ya kuozeshwa wangali wadogo wameokolewa na kurejeshwa shuleni, huku shirika hilo likichukua hatua za kisheria kwa kufikisha baadhi ya kesi mahakamani ili kupinga ndoa za utotoni.

“Tumewafikia wasichana zaidi ya 15,000. Baadhi tumewaokoa na kuwarejesha shuleni, huku wengine tukienda mahakamani kupinga ndoa za utotoni,” amesema Chikoti.

Ameeleza kuwa elimu kwa jamii, ulinzi wa haki za watoto na hatua za kisheria ni muhimu katika kukabiliana na tatizo hilo, ambalo linaweza kuwanyima wasichana fursa ya kupata elimu na kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya jamii.

Naye mwanafunzi ambaye jina lake limehifadhiwa, aliyeokolewa dhidi ya kuozeshwa akiwa bado mdogo, amewashukuru wadau waliomsaidia na kusema hatua hiyo imempa nafasi ya kuendelea na masomo na kufuatilia ndoto zake.

Mwanafunzi huyo amesema baadhi ya wazazi wamekuwa wakitanguliza maslahi ya kifedha yanayotokana na mahari kuliko kuzingatia haki, usalama na mustakabali wa watoto wao, hali inayochangia wasichana kuingia katika ndoa wangali katika umri mdogo.

Amesema tatizo hilo bado lipo katika kijiji anachoishi, ambako ameshuhudia baadhi ya wasichana wenzake wakiolewa wakiwa na umri mdogo.

Kutokana na hali hiyo, ameiomba jamii kuachana na mila na vitendo vinavyowanyima watoto wa kike haki zao, badala yake kuhakikisha wanapata nafasi ya kusoma, kuendeleza vipaji vyao na kutimiza malengo yao ya maisha.

Kwa ujumla, jitihada za Serikali na wadau katika kukomesha ndoa za utotoni zinatajwa kuwa muhimu katika kulinda haki za watoto wa kike, kupunguza vikwazo vinavyowazuia kupata elimu na kuwawezesha kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya taifa.